Wydruk z tachografu – jak go opisać?

kwi 21, 2023 | Bez kategorii

Jednym z najważniejszych dokumentów dla zawodowego kierowcy jest wydruk z tachografu. Jego prawidłowe opisanie ma szczególne znaczenie wtedy, gdy podczas pracy doszło do odstępstwa od standardowych zasad dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, przerw lub odpoczynku. Wielu kierowców zastanawia się więc, jak opisać wydruk z tachografu, co wpisać w przypadku przekroczenia czasu jazdy oraz kiedy można powołać się na art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Poniżej wyjaśniamy najważniejsze zasady obowiązujące w 2026 roku.

Spis treści

Rodzaje wydruków z tachografu – jakie dane zawierają?
Kiedy należy wykonać wydruk z tachografu?
Art. 12 rozporządzenia 561/2006 – kiedy można z niego skorzystać?
Jak opisać wydruk z tachografu – przekroczenie czasu jazdy?
Jak opisać wydruk z tachografu – przekroczenie czasu pracy?
Przerwanie pauzy – jak opisać wydruk?
Co powinien zawierać opis wydruku z tachografu?
Jak długo kierowca powinien posiadać wydruki?
Jak opisać wydruk z tachografu – Pakiet Mobilności i przekroczenie granicy?
Podsumowanie. Najczęstsze błędy przy opisywaniu wydruków z tachografu

Rodzaje wydruków z tachografu – jakie dane zawierają?

Tachograf rejestruje informacje związane z aktywnością kierowcy oraz eksploatacją pojazdu. Dane mogą obejmować m.in. czas prowadzenia, okresy innej pracy, dyspozycyjności, przerw i odpoczynku, a także informacje techniczne dotyczące urządzenia czy określone zdarzenia i zakłócenia.

W zależności od rodzaju tachografu i wybranego menu urządzenia możliwe jest uzyskanie różnych wydruków. Należą do nich m.in.:

wydruk dzienny z karty kierowcy,
wydruk dzienny z jednostki pojazdowej,
zdarzenia i zakłócenia zapisane na karcie kierowcy,
zdarzenia i zakłócenia zapisane w tachografie,
dane techniczne urządzenia,
informacje dotyczące przekroczeń prędkości.

Wydruki pozwalają odtworzyć przebieg aktywności kierowcy i mogą być analizowane podczas kontroli drogowej. Nie każdy wydruk wymaga jednak dodatkowego ręcznego opisu. Wyjaśnienie jest potrzebne przede wszystkim wtedy, gdy kierowca chce udokumentować przyczynę określonego odstępstwa lub uzupełnić wymagane informacje.

Kiedy należy wykonać wydruk z tachografu?

Wydruk może być potrzebny w różnych sytuacjach związanych z użytkowaniem tachografu i dokumentowaniem aktywności kierowcy. Dotyczy to m.in. przypadków, w których wystąpiły okoliczności wymagające ręcznego uzupełnienia informacji albo kierowca korzysta z odstępstwa przewidzianego w przepisach.

Może to mieć miejsce przykładowo:

w przypadku zastosowania odstępstwa wynikającego z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006,
w przypadku uszkodzenia, nieprawidłowego działania, zagubienia albo kradzieży karty kierowcy,
gdy potrzebne jest udokumentowanie określonych czynności lub okoliczności,
w sytuacji wymagającej wykonania ręcznego zapisu zgodnie z przepisami dotyczącymi tachografów.

Samo wykonanie wydruku nie oznacza jednak, że każde naruszenie zostanie automatycznie usprawiedliwione. Szczególne znaczenie ma rzeczywista przyczyna odstępstwa oraz spełnienie warunków określonych w przepisach.

Art. 12 rozporządzenia 561/2006 – kiedy można z niego skorzystać?

Art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 pozwala kierowcy w określonych sytuacjach odstąpić od części zasad dotyczących czasu jazdy, przerw i odpoczynku, jeżeli jest to konieczne m.in. do zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku oraz dotarcia do odpowiedniego miejsca postoju. Podstawowym warunkiem pozostaje brak zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Przepis nie powinien być traktowany jako sposób na planowe wydłużanie pracy kierowcy. Odstępstwo ma charakter wyjątkowy i powinno wynikać z okoliczności, których nie można było racjonalnie przewidzieć przed rozpoczęciem przewozu.

Do takich sytuacji mogą należeć np.:

nieprzewidziany korek spowodowany wypadkiem,
nagłe zamknięcie drogi,
konieczność skorzystania z objazdu,
wyjątkowo trudne warunki pogodowe,
brak możliwości bezpiecznego zatrzymania pojazdu w planowanym miejscu,
sytuacja wymagająca ochrony osób, pojazdu lub ładunku.

W razie problemu technicznego konieczny może być również zjazd do serwisu samochodów ciężarowych, jeżeli dalsza jazda bez kontroli lub naprawy mogłaby powodować zagrożenie.

O ile można wydłużyć czas jazdy na podstawie art. 12?

Przepisy przewidują również szczególne możliwości wydłużenia dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu w wyjątkowych okolicznościach. Kierowca może wydłużyć jazdę:

maksymalnie o 1 godzinę, aby dotrzeć do miejsca zamieszkania albo centrum operacyjnego pracodawcy w celu wykorzystania tygodniowego odpoczynku,
maksymalnie o 2 godziny, aby dotrzeć do miejsca zamieszkania albo centrum operacyjnego pracodawcy w celu wykorzystania regularnego tygodniowego odpoczynku – przed dodatkowym czasem prowadzenia wymagane jest wykorzystanie nieprzerwanej 30-minutowej przerwy, jeżeli spełnione są warunki wskazane w przepisach.

Dodatkowy czas prowadzenia musi zostać zrekompensowany równoważnym okresem odpoczynku wykorzystanym łącznie z innym odpoczynkiem przed końcem trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, w którym skorzystano z odstępstwa. Nadal obowiązuje również limit 90 godzin prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni.

Jak opisać wydruk z tachografu – przekroczenie czasu jazdy?

To, jak opisać wydruk przekroczenie czasu jazdy, zależy przede wszystkim od rzeczywistych okoliczności. Kierowca nie powinien posługiwać się ogólnym, wcześniej przygotowanym wyjaśnieniem, które nie odpowiada faktycznemu przebiegowi zdarzeń.

Jeżeli zastosowanie ma art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, przyczynę odstępstwa należy zapisać ręcznie na wykresówce, wydruku z urządzenia rejestrującego albo w planie pracy, najpóźniej po dotarciu do odpowiedniego miejsca postoju.

Opis powinien wskazywać:

podstawę zastosowania odstępstwa,
datę i godzinę zdarzenia,
rodzaj odstępstwa,
rzeczywistą przyczynę jego wystąpienia,
miejsce lub okoliczności, które uniemożliwiły zachowanie normalnych limitów,
podpis kierowcy.

Przykładowy opis wydruku z tachografu – przekroczenie czasu jazdy

Opis zawsze powinien odpowiadać rzeczywistej sytuacji. Może wyglądać np. tak:

„Art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Wydłużenie czasu prowadzenia pojazdu było konieczne w celu dotarcia do odpowiedniego i bezpiecznego miejsca postoju z powodu nieprzewidzianego zamknięcia drogi nr … i konieczności skorzystania z objazdu. Data, godzina, miejsce, podpis”.

Nie należy automatycznie wpisywać np. „brak miejsca na parkingu”, jeśli kierowca wcześniej wiedział, że na trasie możliwości postoju są ograniczone i mógł odpowiednio zaplanować przejazd. Każda sytuacja może być oceniana indywidualnie podczas kontroli.

Jak opisać wydruk z tachografu – przekroczenie czasu pracy?

Jak opisać wydruk z tachografu przekroczenie czasu pracy? Na początku należy rozróżnić czas pracy od czasu prowadzenia pojazdu. Nie są to pojęcia tożsame.

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 określa przede wszystkim zasady związane z czasem prowadzenia pojazdu, przerwami oraz odpoczynkami. Z kolei organizacja czasu pracy kierowców wynika również z odrębnych regulacji. Dlatego samo powołanie się na art. 12 nie oznacza automatycznego usprawiedliwienia każdego przekroczenia szeroko rozumianego czasu pracy. Komisja Europejska wskazuje m.in., że przepisy dotyczące czasu pracy mobilnych pracowników uzupełniają zasady zawarte w rozporządzeniu nr 561/2006.

Jeżeli podczas wykonywania przewozu doszło do odstępstwa dotyczącego czasu prowadzenia lub odpoczynku i spełnione są przesłanki art. 12, kierowca powinien szczegółowo opisać przyczynę. W razie wątpliwości warto zweryfikować konkretny przypadek z osobą odpowiedzialną w firmie za rozliczanie czasu pracy kierowców.

Przerwanie pauzy – jak opisać wydruk?

Przerwanie przerwy lub odpoczynku nie powinno być traktowane jako sytuacja, którą zawsze można wyjaśnić samym opisem na wydruku. Kluczowe jest ustalenie, dlaczego kierowca musiał uruchomić pojazd i czy okoliczności rzeczywiście uzasadniały odstępstwo.

Jeżeli np. pojazd trzeba było przestawić na polecenie służb, zarządcy parkingu lub ze względów bezpieczeństwa, warto dokładnie wskazać tę okoliczność. Zamiast ogólnego sformułowania „przerwana pauza” lepiej zapisać konkretną przyczynę, miejsce, czas zdarzenia i charakter wykonanej czynności.

Takie wyjaśnienie nie gwarantuje automatycznego uznania odstępstwa przez organ kontrolny, ale pozwala przedstawić rzeczywisty przebieg zdarzenia.

Co powinien zawierać opis wydruku z tachografu?

Dobry opis wydruku z tachografu powinien być konkretny, czytelny i zgodny ze stanem faktycznym. Nie warto stosować rozbudowanych, uniwersalnych formułek, które nie wyjaśniają konkretnej sytuacji.

Na odwrocie wydruku warto umieścić przede wszystkim:

datę,
godzinę,
miejsce,
podstawę prawną – jeśli rzeczywiście znajduje zastosowanie,
opis zdarzenia,
powód odstępstwa,
podpis kierowcy.

Opis najlepiej sporządzić możliwie szybko po wystąpieniu sytuacji, której dotyczy. W przypadku zastosowania art. 12 przyczynę odstępstwa należy wskazać najpóźniej po dotarciu do odpowiedniego miejsca postoju.

Jak długo kierowca powinien posiadać wydruki?

Od 31 grudnia 2024 r. podczas kontroli kierowca powinien być w stanie przedstawić wymagane zapisy dotyczące bieżącego dnia oraz poprzednich 56 dni. W przypadku tachografu cyfrowego obejmuje to kartę kierowcy oraz wymagane zapisy odręczne i wydruki sporządzone w tym okresie.

Jeżeli więc kierowca sporządził opisany wydruk dokumentujący określoną sytuację, powinien uwzględnić aktualny 56-dniowy okres kontrolny, a nie występujące w starszych poradnikach 28 dni.

Jak opisać wydruk z tachografu – Pakiet Mobilności i przekroczenie granicy?

Zasady związane z przekraczaniem granic zmieniły się wraz z upowszechnieniem inteligentnych tachografów drugiej generacji. W starszych tachografach kierowca był zobowiązany do ręcznego wprowadzenia symbolu państwa, do którego wjechał, na początku pierwszego postoju po przekroczeniu granicy. Postój powinien odbyć się w najbliższym możliwym bezpiecznym miejscu na granicy lub po jej przekroczeniu.

W 2026 roku trzeba jednak uwzględnić tachografy inteligentne drugiej generacji. W pojazdach wyposażonych w smart tachograf 2 przekroczenie granicy jest rejestrowane automatycznie, dlatego kierowca nie ma obowiązku wykonywania ręcznego wpisu kraju tylko z tego powodu. Komisja Europejska wskazuje, że od 19 sierpnia 2025 r. pojazdy zarejestrowane w UE wykonujące przewozy w innych państwach członkowskich powinny być już objęte obowiązkiem stosowania smart tachografu drugiej generacji zgodnie z harmonogramem retrofitów.

Od 1 lipca 2026 r. obowiązek stosowania odpowiedniego tachografu obejmuje również określone lekkie pojazdy użytkowe o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 2,5 t i do 3,5 t wykorzystywane w międzynarodowym przewozie rzeczy lub kabotażu.

W praktyce przed trasą warto więc upewnić się, z jakiej generacji tachografu korzysta pojazd i jakie funkcje urządzenie realizuje automatycznie. Kierowcy, którzy mają problem również z ustawieniami urządzenia, mogą sprawdzić poradnik, jak zmienić godzinę w tachografie.

Podsumowanie. Najczęstsze błędy przy opisywaniu wydruków z tachografu

Sam wydruk nie chroni przed konsekwencjami naruszenia przepisów. Istotne znaczenie ma zarówno prawidłowe zastosowanie konkretnego odstępstwa, jak i rzetelne udokumentowanie okoliczności.

Do częstych błędów należą:

stosowanie art. 12 do sytuacji, które można było przewidzieć,
wpisywanie ogólnych sformułowań bez wskazania rzeczywistego powodu,
sporządzanie opisu z dużym opóźnieniem,
brak daty, miejsca lub podpisu,
traktowanie art. 12 jako możliwości planowego wydłużania czasu jazdy,
utożsamianie czasu pracy z czasem prowadzenia pojazdu,
korzystanie z nieaktualnej informacji o obowiązku posiadania zapisów wyłącznie z 28 dni,
ręczne wpisywanie przekroczenia granicy mimo korzystania z tachografu, który rejestruje je automatycznie.

Prawidłowe korzystanie z tachografu wymaga znajomości aktualnych regulacji i możliwości konkretnego urządzenia. W razie problemów technicznych z pojazdem warto natomiast zadbać o sprawną diagnostykę oraz odpowiednie części zamienne.

Może Cię zainteresować również: